Karamoja: een rijke voedingsbodem vol armoede

Karamoja is de meest noordelijk gelegen provincie van Oeganda, grenzend aan Sudan en Kenia, en één van de armste plekken op onze aarde. De regio werd geteisterd door geweld als gevolg van de stammenstrijd die hier heerste. De stammen gingen elkaar regelmatig te lijf met geweren om elkaars vee te stelen. Voor buitenlanders geldt voor deze bijzondere regio een negatief reisadvies. Naar Karamoja ga je niet zo snel als toerist, maar als de minister van de regio cq vrouw van de president je verzoekt te gaan dan doe je dat…

Via de organisatie die ons uitzond naar Oeganda, Doctors for Africa, werd contact gelegd met de First Lady. Meerdere afspraken op haar kantoor, met haar PAs en vlak voor vertrek ook de staatssecretaris, gaan aan ons vertrek vooraf. Na het lezen van alle berichten over Karamoja en het negatieve reisadvies worden we wel wat huiverig of het wel verstandig is naar deze regio te gaan. We nemen contact op met de Nederlandse ambassade, maar veel verder dan het dat een negatief reisadvies geldt komen ze in eerste instantie niet. Uiteindelijk mailt de ambassadeur ons persoonlijk terug, nadat hij begreep dat we naar Karamoja gaan op uitnodiging van de First Lady. We besluiten het avontuur aan te gaan.

We vertrekken vroeg in de ochtend van Kampala naar Moroto, een sub-district van Karamoja. De First Lady wil van ons graag een rapport over de gezondheidszorg in haar regio en haar rechter hand/PA wordt met ons meegestuurd om alles in goede banen te leiden. We hebben een eigen chauffeur die ons met zijn pick-up overal brengt waar we heen willen. Verder blijkt er ook een soldaat met ons mee te gaan. Hij zit op de achterbank met een groot geweer bij zijn voeten. De rit is ruim 10 uur over voornamelijk hobbelige wegen vol kuilen en Louisa wordt regelmatig tegen de soldaat aan geslingerd. Elke keer als ze tegen hem aanbotst voelt ze iets hards, wat later het tweede geweer van de soldaat blijkt te zijn. Na een tussenstop halverwege in een luxe hotel in Mbale komen we in het donker aan in Moroto.

De volgende dag zien we Karamoja voor het eerst bij daglicht. Het landschap is prachtig met overal groen en bergen die doen denken aan de Franse Alpen. De grond lijkt hier erg vruchtbaar, maar door de droogte is er een groot voedseltekort. Het World Food Program van de VN is al meer dan 40 jaar aanwezig in het gebied om voedsel te verspreiden. Als mensen een VN vrachtwagen aan zien komen, rennen ze met zijn allen erachteraan in de hoop een zak voedsel te krijgen. Volgens sommigen maakt het de mensen hier lui, omdat de mensen hierdoor liever wachten op de vrachtwagen van de VN dan zelf wat te gaan verbouwen. Het verhaal gaat dat zaden die onder de bevolking werden verspreid, expres eerst werden geroosterd voordat ze geplant werden. Gek genoeg faalde de gehele oogst.

Karamoja is sinds enige tijd onder controle van de regering. De volken zijn ontwapend en de mensen worden aangespoord te civiliseren. Op het moment dat de president voor het eerst hierheen kwam droegen de mensen geen kleding, het is immers vrij warm. Nu draagt iedereen een zekere vorm van kleding, vaak ernstig in verval met vele gaten en ongewassen en soms zien we dikke wollen truien.. De armoede is overal om ons heen. Ondanks dat iedereen kleding zou moeten hebben, lopen de kinderen vaak bloot rond en daardoor is goed te zien dat de meesten ernstig ondervoed zijn. De bolle buiken die we in Nederland vaak op de televisie zien, vormen hier het normale straatbeeld. De mensen hebben vrijwel geen eigendommen en geld voor voedsel is er niet. Voor wie wel wat geld heeft, is het haast onmogelijk om voedsel te kopen. Door de afgelegen ligging zijn de prijzen van bijvoorbeeld groenten gelijk aan die in Nederland. De mensen wonen in hutjes zonder water of elektriciteit en sanitair ontbreekt, wat grote gevolgen heeft voor de volksgezondheid alhier. De moeder- en kindersterfte is het hoogst van heel Oeganda. Malaria en ondervoeding vormen hier een groot probleem.

Naast alle armoede heeft Karamoja ook ontzettend veel nog onontgonnen rijkdommen. Recent zijn meerdere goudmijnen geopend, marmermijnen functioneren op volle toeren en ook andere rijkdommen bevinden zich hier in de aarde zoals uranium en olie. Voor de regering reden genoeg om het gebied verder te ontwikkelen. Om te ontwikkelen dient te worden begonnen bij de gezondheidszorg en daar zijn nog een hoop uitdagingen. Wij bezoeken momenteel vele gezondheidscentra om te zien wat de huidige status is. Het rapport dat we hierover schrijven, gaan we persoonlijk aanbieden aan de minister/First Lady in de hoop dat het wat veranderingen te weeg zal brengen. We zien in ieder geval genoeg mogelijkheden om zaken te verbeteren, ook al maakt dat soms erg verdrietig.