Life in Uganda


Na een maand in Kampala zijn we redelijk gesettled. We gaan elke dag met de matatu of bodaboda naar ons werk. Matatu’s zijn busjes waar normaal 10 mensen in kunnen, maar ons record is tot nu toe 20 mensen die erin worden gepropt. De busjes zijn oud en de stoelen vallen vaak bijna uit elkaar, maar ze rijden frequent en zijn goedkoop. Een enkeltje naar het ziekenhuis kost 30 cent en dan zijn we een klein half uur onderweg. Maar als Suzanne (bij wie we wonen) ons ‘s ochtends niet bij de bushalte kan droppen, gaan we met de bodaboda.

Bodaboda’s zijn een kruising tussen een brommer en motor en staan hier op elke straathoek klaar om je te vervoeren. Ze staan niet als veilig bekend met een gemiddelde van 5 doden per dag in Kampala en Suzanne heeft daardoor zelf nog nooit met de bodaboda durven gaan. Na enkele enge ervaringen, waarbij we met 80 km/uur door het drukke verkeer slalommen, hebben we nu een fijne vaste bodaboda driver die rustig rijdt. Ondanks dat blijft het elke keer weer een avontuur om tussen alle auto’s door, de kuilen in de weg ontwijkend en met stukjes offroad, veilig aan te komen. Voetgangers delven hier in het verkeer het onderspit. Stoplichten bestaan bijna niet en bij een enkel zebrapad wordt gewoon doorgereden. Oversteken is een kwestie van goed timen wanneer je tussen de bodabodas en auto’s door kan rennen.

Tijd is hier erg relatief. ‘s Ochtends rijden we vaak het eerste stuk mee met Suzanne, maar ze is altijd minimaal een half uur later dan gepland. Ook wanneer ze een belangrijke afspraak zegt te hebben, gaat ze te laat weg. Hierdoor zijn wij gestressed dat we te laat komen, maar meestal zijn we prima op tijd. In het ziekenhuis komen de patienten hier massaal om 8 uur naar de polikliniek en brengen vaak de rest van de dag door met het wachten op onderzoeken en de dokter en gaan vaak pas aan het eind van de middag weer naar huis. Ook bij examens beginnen ze soms ruim een uur later. Laatst moest Louisa om 8 uur een praatje houden, maar kwamen we door de regen precies om 8 uur aan. Toch waren we ruim op tijd, want de meeste mensen kwamen pas om half 9 binnen druppelen. Iemand zei een keer tegen ons dat ze alleen een verschil tussen dag en nacht maken en de rest van de tijd niet uitmaakt. Het gekke is dat je er snel aan went. Waar we in Nederland chagrijnig worden als we meer dan 5 minuten moeten wachten op een trein of als er meer dan 3 mensen voor je in de rij staan bij de kassa, merken we dat we het hier helemaal niet erg vinden om te wachten. Haasten kennen ze hier niet en dat maakt het leven best aangenaam. Onze Westerse stress is vrijwel verdwenen uit ons leven..

Chris als examinatorDe afgelopen 2 weken waren in het ziekenhuis de examens van de studenten en arts-assistenten interne. Omdat ze te weinig examinatoren hadden, werden wij ook gevraagd om examens af te nemen. De examens worden hier deels klinisch gedaan, waarbij ze een casus moeten presenteren en verschillende stations moeten afgaan. Bij de casus krijgen ze een uur om een patient te onderzoeken, waarna ze in een half uur hun bevindingen (anamnese en lichamelijk onderzoek), differentiaal diagnose en behandelplan moeten presenteren met lastige vragen tussendoor. Bij de 10 stations krijgen ze 7 minuten om een onderzoek te doen of vragen te beantwoorden. Zo zijn er stations met een ecg, thoraxfoto, microscopie, een acute casus of een deel van het lichamelijk onderzoek. Het niveau is hier vrij hoog, ze weten veel en doen heel uitgebreid lichamelijk onderzoek, omdat er vaak weinig aanvullende diagnostiek aanwezig is. Toch hebben we enkele studenten een onvoldoende gegeven, die een acuut hartinfarct niet op een ecg herkennen of evidente geruizen aan het hart niet horen. Helaas zijn veel patienten erg ziek en eigenlijk te ziek om elke 7 minuten een nieuwe student aan hun bed te krijgen. Ondanks dat laten ze het allemaal toe zonder te klagen (dit zou in Nederland onmogelijk zijn). Opvallend is dat de artsen vaak communicatief niet erg sterk zijn. Waar de opleidingen in Nederland doorspekt zijn met communicatie training, is dat hier totaal niet het geval. De meeste patiënten krijgen geen uitleg en moeten het doen met een snel geschreven recept o.i.d. Dit wordt vaak mede veroorzaakt door het grote aantal patiënten dat door een arts gemanaged moet worden.

Niet alleen in het ziekenhuis is een groot verschil tussen rijk en arm, maar ook daarbuiten merk je het erg. Grote villa’s zijn gebouwd tegenover sloppenwijken waar mensen in kleine zelf gekluste huisjes wonen. De mensen die goed verdienen hebben hier één of meerdere hulpen thuis. Vaak 1 of 2 mensen voor de klusjes binnenshuis en 1 voor buitenshuis. Deze hulpen verdienen 5 – 15 euro per maand en doen daarvoor alles in huis. Koken, wassen, strijken, schoonmaken, oppassen, boodschappen, auto wassen (dagelijks), tuin bijhouden etc.. Ze wonen bij mensen thuis en werken elke dag van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat. Vaak zijn ze 1x per jaar een paar weken vrij en gaan dan naar hun familie in hun dorpjes ver weg van het werk opzoeken. Ze komen vaak uit arme gezinnen met veel kinderen, een gezin met meer dan 10 kinderen is in de dorpen nog heel gewoon. Van het geld dat ze verdienen betalen ze vaak het schoolgeld van hun kinderen, broertjes of zusjes. Als ze geluk hebben wordt het schoolgeld door hun werkgever betaald, maar dat gebeurt helaas maar weinig. In het begin is het wennen dat je je bord niet zelf naar de keuken mag brengen (doe je dit wel dan ontneem je hun werk) of ergens mee kan helpen. Maar sommige mensen hebben ons al gewaarschuwd dat het leven hier verslavend is en dat we zullen terugkomen, omdat het leven door hulpen thuis een stuk makkelijker wordt.

Tenslotte zijn de mensen hier erg gelovig. De meesten zijn christelijk en een minderheid is islamitisch. Toch ligt er precies in het midden van Kampala op een heuvel een grote moskee. De moskee is deels gebouwd door Ghaddafi en vanuit de minnaret heb je een prachtig uitzicht over de hele stad. De entree van de moskee was tot voor kort gratis, maar sinds de dood van kolonel Ghaddafi krijgt de moskee geen geld meer en moet er worden betaald voor een bezichtiging. De mensen leggen hier alles in de handen van God en hebben vrede met hun meestal zware leven. Zo ook toen wij vroegen of het veilig is in het gebied waar we nu gaan werken volgende week. Ons werd verteld dat er in Amerika ook schietpartijen zijn op scholen en het volgens hun dus nergens ter wereld veilig is. We moesten ons geen zorgen maken, maar vertrouwen dat God ons zal beschermen.